İhlas Haber Ajansı (İHA) kaynaklarından alınan bilgilere göre, 48 binden fazla kişinin verileriyle geliştirilen 14 proteinlik biyolojik imza, akciğer kanseri riskinin hastalık ortaya çıkmadan yıllar önce öngörülebilmesine yönelik yeni bir yaklaşım sunuyor.

Akciğer kanseri, uzun süre belirti vermeden ilerleyebilmesi nedeniyle erken tanı açısından önemli güçlükler barındırıyor. Hastalığın henüz klinik bulgular ortaya çıkmadan önce biyolojik izler bırakabileceğine yönelik araştırmalar ise risk değerlendirmesinde yeni yöntemlerin geliştirilmesine zemin hazırlıyor. University College London (UCL) ve Francis Crick Enstitüsü araştırmacılarının 4 Haziran 2026’da duyurduğu ve Cell dergisinde yayımlanan çalışma, kanda ölçülen 14 proteinden oluşan bir imzanın akciğer kanseri tanısından beş yılı aşkın süre önce artmış riski işaret edebileceğini ortaya koyuyor. Medicana International İstanbul Hastanesi Tıbbi Onkoloji Uzmanı Prof. Dr. Deniz Arslan, bu araştırmanın kanser gelişmeden önce yüksek riskli biyolojik süreçlerin tanınması açısından önemli bir bilimsel gelişme olduğunu belirtti.

Proteinler Yıllar Öncesinden Sinyal Veriyor

Araştırmacılar, UK Biobank kapsamında 48 binden fazla kişinin kan örneklerini makine öğrenmesi yöntemleriyle analiz etti. Yaş, sigara kullanımı ve geçmiş akciğer hastalıkları gibi klinik değişkenlerle birlikte değerlendirilen 14 proteinlik imza, ilerleyen dönemde akciğer kanseri gelişen bireylerde belirginleşti.

Çalışmanın öne çıkan yönlerinden biri, söz konusu proteinlerin doğrudan tümörden kaynaklanmayabileceği; kanser oluşmadan önce akciğer dokusunda gelişen değişmiş inflamatuvar ortamı yansıtabileceği yönündeki bulgular oldu. Sigara dumanı ve hava kirliliği gibi çevresel etkenlerin bu süreçte rol oynayabileceği değerlendiriliyor.

Rutin Tarama Testi Değil

Prof. Dr. Deniz Arslan, bugün için 14 proteinlik panelin rutin akciğer kanseri taramasında kullanılan bir test olmadığını ve kanıta dayalı tarama yöntemlerinden biri olan düşük doz toraks bilgisayarlı tomografisinin yerini almadığını vurguladı. Uzmanlar, sigaranın bırakılması ve uygun risk grubundaki kişilerin taranmasının temel stratejiler arasında yer almaya devam ettiğini belirtiyor.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

Akciğer kanseri, dünya genelinde en sık görülen ve ölüm oranları yüksek kanser türleri arasında yer almaktadır. Geleneksel olarak tanı, semptomların ortaya çıkması veya tarama programları sonrasında konulurken, son yıllarda proteomik ve yapay zeka destekli analizler ile hastalık riskinin çok daha erken evrelerde saptanmasına yönelik çalışmalar hız kazanmıştır. Ancak bu tür yenilikçi biyolojik belirteçlerin klinik pratikte kullanılabilmesi için geniş popülasyonlarda prospektif olarak doğrulanması ve standart test eşiklerinin belirlenmesi gerekmektedir.