İhlas Haber Ajansı (İHA) kaynaklarından alınan bilgilere göre, UNESCO tarafından acil koruma gerektiren somut olmayan kültürel miras listesine dahil edilen geleneksel zeytincilik uygulamalarının gelecek nesillere aktarılmasının kritik bir önem taşıdığı bildirildi. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan Biruni Üniversitesi Uygulamalı Bilimler Fakültesi Gastronomi ve Mutfak Sanatları Bölümü Dr. Öğr. Üyesi Gülsün Duran, değişen üretim şartlarının bu köklü mirası tehdit ettiğini ifade etti.

Türkiye'de zeytin yetiştiriciliğine dair bilgi ve yöntemlerin 2023 yılında uluslararası koruma kapsamına alındığını hatırlatan Duran, zeytinciliğin yalnızca tarımsal bir faaliyet olmadığını vurguladı. Ege, Akdeniz ve Marmara bölgelerinde zeytin etrafında şekillenen geleneklerin toplumsal dayanışmanın temelini oluşturduğunu dile getiren uzman isim, hasat dönemlerinin aileleri ve köylüleri bir araya getiren ortak bir emeğin ürünü olduğunu kaydetti.

Geleneksel Yöntemler ve Üretim Hafızası

Zeytin hasadında kullanılan elle toplama, sırık ve örtü gibi geleneksel yöntemlerin unutulma tehlikesiyle karşı karşıya kaldığına dikkat çekildi. Kırsal nüfusun azalması ve genç kuşakların bu süreçlerden uzaklaşmasının risk oluşturduğu belirtilirken, taş değirmenlerde ezme ve presleme gibi zeytinyağı üretim tekniklerinin de kültürel mirasın ayrılmaz bir parçası olduğu vurgulandı.

Kayıt Altına Alma ve İş Birliği Vurgusu

Zeytin kültürünün yaşatılması için üreticiler, yerel yönetimler ve üniversitelerin ortaklaşa çalışması gerektiği aktarıldı. Geleneksel bilgileri bilen ustaların deneyimlerinin belgelenmesinin önemine işaret eden Duran, zeytin ağacını korumanın aynı zamanda Anadolu'nun binlerce yıllık kültürel hafızasını korumak anlamına geldiğini belirtti.

Uzman Görüşü / Editöryel Değerlendirme

UNESCO'nun somut olmayan kültürel miras listesi, yerel toplulukların gelenekleri, bilgi birikimleri ve toplumsal uygulamalarının gelecek nesillere aktarılmasını güvence altına almayı amaçlamaktadır. Geleneksel zeytincilik uygulamaları, tarımsal üretimin ötesinde, bölgesel sosyokültürel yapının ve ekolojik uyumun sürdürülebilirliğinde temel bir rol oynamaktadır.